Asset Publisher Asset Publisher

Rezerwaty przyrody – najcenniejsze skarby Nadleśnictwa

Na terenie nadleśnictwa znajduje się sześć rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni 1276,30 ha. To obszary chronione w sposób szczególny, gdzie zachowały się najcenniejsze i najrzadsze ekosystemy regionu.

1.    Bagno Minta – 491,09 ha 
Największy, a jednocześnie najmłodszy rezerwat, utworzony 2024 roku. Chroni on ekosystemy torfowiskowe, leśne i wodne wraz z roślinnością torfowiskową i stanowiskami cennych gatunków zwierząt i roślin, a w szczególności licznej populacji haczykowca błyszczącego (Hamatocaulis vernicosus).

2.    Rysie Bagno – 204,85 ha
Również powołany w roku 2024. Celem ochrony tego rezerwatu są ekosystemy torfowiskowe, leśne oraz łąki, a także związane z nimi naturalne zbiorowiska roślinne, w tym torfowiska przejściowe i borealne świerczyny na torfie oraz stanowiska cennych gatunków zwierząt i roślin. To ostoja krytycznie zagrożonego fiołka błotnego (Viola epipsila) oraz gatunków z rodziny storczykowatych Orchidaceae. Wokół rezerwatu wyznaczono otulinę o powierzchni 73,35 ha.

3.    Borki – 228,16 ha (fragment znajdujący się w zarządzie Nadleśnictwa Czerwony Dwór)
Rezerwat leśny, który został powiększony w 2025 roku. Chroni naturalne zbiorowiska leśne typowe dla Puszczy Boreckiej: grądy, łęgi, olsy, lasy i bory bagienne, wraz z roślinami, zwierzętami i grzybami stanowiącymi komponenty reliktowej, puszczańskiej biocenozy. Wokół powiększonego rezerwatu Borki także została wyznaczona otulina, czyli obszar ochronny wokół rezerwatu. 

4.    Mazury – 297,45 ha
Rezerwat utworzony w 1981 roku w celu ochrony unikatowego zespołu wodno-leśnego Puszczy Boreckiej. Leży pomiędzy jeziorami Szwałk Wielki, Pilwąg i Łaźno. Obejmuje swoim zasięgiem jezioro Pilwąg. Na terenie rezerwatu spotkać można przykłady sukcesji od roślinności wodnej, poprzez szuwarową, zbiorowiska turzycowe, łozowiska po olsy i grądy. Ze względu na obecność wysp rezerwat stanowi ważne siedlisko ptaków wodnych. 

5.    Lipowy Jar – 48,50 ha
Niewielki, ale wyjątkowo malowniczy rezerwat florystyczny. Utworzony w celu zachowania dorodnego, wielogatunkowego lasu liściastego. Obejmuje strome wzgórza, unoszących się nad głęboką doliną. Dnem doliny płynie strumień zasilany wieloma źródliskami, na którym spoczywają głazy narzutowe o średnicy dochodzącej do 1 m, często porośnięte przez mchy i wątrobowce. Nad ciekiem wodnym, wąskim pasmem rośnie łęg gwiazdnicowo - olszowy. Runo jest bardzo bogate, często w typie ziołorośla. Na obszarze rezerwatu w wielu miejscach można obserwować jaćwieskie kręgi kamienne.

6.    Wyspa Lipowa na jeziorze Szwałk Wielki – 2,73 ha
Rezerwat został utworzony w 1975 roku. Leży we wschodniej części Puszczy Boreckiej.  Dostępny jest wyłącznie dla naukowców. Utworzono go w celu ochrony naturalnego lasu liściastego o składzie typowym dla Puszczy. Ze względu na to, że w okresie poprzedzającym utworzenie rezerwatu gospodarka leśna na wyspie praktycznie nie była prowadzona, drzewostan ma charakter naturalny, bez śladów zniekształceń. W jego runie skupiskowo występują rzadkie gatunki roślin – miesięcznica trwała (Lunaria rediviva ), złoć mała (Gagea minima), kokorycz pusta (Corydalis cava). Rezerwat stanowi doskonałe miejsce lęgowe dla ptactwa wodnego.


Rezerwat Lipowy Jar

Rezerwat został utworzony w celu zachowania dorodnego, wielogatunkowego lasu liściastego.

Lipowy Jar to niewielki rezerwat florystyczny o powierzchni 48,5 ha. Został utworzony w celu zachowania dorodnego, wielogatunkowego lasu liściastego, porastającego wzgórza o stromych zboczach, unoszących się nad głęboką doliną. Dnem doliny płynie strumień zasilany wieloma źródliskami. Na strumieniu spoczywają głazy narzutowe o średnicy dochodzącej do 1 m, często porośnięte przez mchy i wątrobowce. W obrębie rezerwatu na niewielkim obszarze występują różne typy zbiorowisk roślinnych. Nad ciekiem wodnym wąskim pasmem rośnie łęg gwiazdnicowo - olszowy. W drzewostanie panują grab, lipa drobnolistna, dąb szypułkowy z domieszką klonu zwyczajnego, wiązu górskiego oraz w niewielkich ilościach brzoza brodawkowata i świerk pospolity. Runo jest bardzo bogate, często w typie ziołorośla. Na obszarze rezerwatu w wielu miejscach można obserwować jaćwieskie kręgi kamienne.


Rezerwat ścisły Wyspa Lipowa na Jeziorze Szwałk Wielki

Perełka Puszczy Boreckiej

Rezerwat leśny Wyspa Lipowa na Jeziorze Szwałk Wielki został utworzony w 1975 roku. Obszar rezerwatu wynosi niespełna 3 ha. Położony we wschodniej części Puszczy Boreckiej, jest perłą przyrodniczą dostępną tylko dla naukowców. Utworzono go w celu ochrony naturalnego lasu liściastego o składzie typowym dla Puszczy. Ze względu na to, że w okresie poprzedzającym utworzenie rezerwatu gospodarka leśna na wyspie praktycznie nie była prowadzona, drzewostan ma charakter naturalny, bez śladów zniekształceń. W jego runie skupiskowo występują rzadkie gatunki roślin – miesięcznica trwała, złoć mała, kokorycz pusta. Rezerwat, izolowany od lądu, stanowi doskonałe miejsce lęgowe dla ptactwa wodnego szczególnie kaczek.


Rezerwat częściowy Mazury

Ze względu na obecność wysepek oraz dobrze rozwiniętą część szuwarową, rezerwat Mazury odgrywa bardzo ważną rolę w ochronie ptaków.

Rezerwat częściowy „Mazury" o powierzchni 392,24 ha, utworzony został w roku 1981 w celu zachowania zespołu wodno-leśnego Puszczy Boreckiej. Obejmuje on lasy na wydłużonym wyniesieniu pomiędzy jeziorami Szwałk Wielki, Pilwąg i Łaźno, trzy zalesione wysepki na jeziorze Pilwąg wraz z jego wschodnią częścią.
Na terenie rezerwatu spotkać można przykłady sukcesji od roślinności wodnej poprzez szuwarową, zbiorowiska turzycowe, łozowiska do olsów i różnych postaci grądów. Podobne układy nie występują już w pozostałych rezerwatach na terenie Puszczy Boreckiej.
Ze względu na obecność wysepek oraz dobrze rozwiniętą część szuwarową, rezerwat odgrywa bardzo ważną rolę w ochronie ptaków.